27 Kasım 2020

Günün Bilgisi

(1) Yeni Bilgi

Erzincan – Başbağlar katliamı: 5 Temmuz 1993

Başbağlar Katliamı Türkiye’de art arkaya yaşanan iki katliamdan biri olarak 1993 yılının Temmuz ayının ilk haftasında tarihe geçti.

 

  • 2 Temmuz’da Sivas’ta Pir Sultan Abdal’ı anma etkinlikleri amacıyla kente gidenleri gaye alan saldırıdan 3 gün sonra, Erzincan’ın Kemaliye ilçesine tabi Başbağlar köyüne silahlı bir grup yönünden bir baskın düzenlendi. Baskında 33 şahıs hayatını kaybetti, köy ateşe verildi.
  • PKK’nın İmralı Cezaevi’ndeki lideri Abdullah Öcalan yargılandığı sırada mahkemedeki ifadesinde, saldırının “Doktor Baran” kod isimli örgütün mahalli sorumlululardan biriyle düzenlendiğini söylemişti.

Saldırının bilinenlerini listeledik:

Konum: Başbağlar (Bağlarbaşı) – Erzincan Kemaliye
Ölen Sayısı: 33
Saldırı Tarih: 5 Temmuz 1993
Örgüt(ler): PKK

BAŞBAĞLAR KATLİAMININ KRONOLOJİSİ

  • 5 Temmuz 1993 – Saat 20:00 Teröristler; Başbağlar Camii’nde akşam namazı kılan ve silah zoruyla evden getirilen 30 erkeği köyün çıkışına götürdü. Kadın ve çocuklar dahi köyün başlangıcında teşhis edilen Övçe Deresi’ne götürüldü.
  • 5 Temmuz 1993- Saat 20:45 Teröristler evleri yakmaya başladı. Bu esnada Başbağlar Camii ve Başbağlar İlkokulu dahi yakıldı. Evde teşhis edilen Nazife Baltacı ve 13 yaşındaki oğlu İbrahim Baltacı ila Nurettin Aydın, Şakir Aydınlı ve Süleyman Orhan yanarak şehit oldu.
  • 5 Temmuz 1993- Saat 20:48 Teröristler tek sıra dizdikleri erkekleri taramaya başladı, 30 şahıstan 27’i şehid edildi, üç şahıs yaralı kurtuldu.
  • 5 Temmuz 1993- Saat 20:50 Teröristler yaktıkları minibüsün içine girmek istemeyen Hasan Sandıkçı’yı dahi kurşunlayarak şehid etti.
  • 5 Temmuz 1993- Saat 22:00 Yukarı Umutlu Köyü imamı Mahmut Fidan, yangın esnasında artan dumanları ve evlerde patlayan tüpleri seslerini haber vermek amacıyla Başpınar Köyü Jandarma Karakol Komutanlığı’nı aradı.
  • Başpınar Köyü Jandarma Karakol Komutanı Başçavuş Nafiz Canbaz telefona dahi bakmadı.
  • 6 Temmuz 1993- Saat 10:10 Devlet yetkilileri, katliamdan 14 saat sonra Başbağlar Köyü’ne geldi, vaka yeri incelemesini savcı yerine asker yaptı!
  • 6 Temmuz 1993- Saat 14:00 Şehitlerimiz, Köy Hizmetleri’ne ilişkin iki kamyon ve bir pikap içerisine üst üste atılarak 30 kilometre mesafede teşhis edilen Başpınar’a götürüldü ve defnedildi.

YAPILAN İHMALLER NELERDİ?

  • – Jandarma telefonla aranmasına karşın olaydan 14 saat sonra sabah 10.10’dahi köye gitti.
    – Katliamda ölenlerin otopsisi dahi yapılmadı.
    – İş makineleri evleri kanıt bırakmamak amacıyla dozerle dümdüz etti.
    – 210 hanenin 191’i yandı. Olay yerinde 585 boş kovan bulundu, kovanlara balistik araştırması yapılmadı.
    – Nazife Baltacı ve 13 yaşındaki oğlu İbrahim Baltacı, Nurettin Aydın, Şakir Aydınlı ve Süleyman Orhan naaşlarına ulaşılmadı.
  • – Başpınar Köyü Jandarma Karakol Komutanı Başçavuş Nafiz Canbaz’ın, köylülere kaleşnikof silah öneri ettiği teşhis edildi. Başbağlar köylülerinin silahları tutanakla alabilmek istemesi üstüne silahların verilmesinden vazgeçildi. Söz hususu vaka ört-bas edildi.
  • – Başbağlar katliamından sonra gözaltına alınan Gürsel Aktaş, Hasan Boztaş, Ali İhsan Akgül, Cahit Aktaş, Aleattin Boztaş, Kenan Uludağ, Hayri Uludağ, Erdal Karakoç, Şahin Karakoç, Aziz Bozoğlu’nun dahi bulunduğu 14 zanlı suçlarını itiraf etti. Erzincan Devlet Güvenlik Mahkemesi, teşhislerin yolsuz yapıldığını argüman ederek tetikçileri serbest bıraktı.
  • – İtirafçı olan iki şahıs PKK terör örgütüne yardım ve yataklık suçunu işlediği gerekçesiyle ceza aldı. Başbağlar davasında şayet, ceza alan tek zanlı olmadı.

Bağlarbaşı’nda ne oldu?

  • 5 Temmuz 1993’te Erzincan’ın Kemaliye ilçesine tabi, şehre 150 kilometre uzaklıktaki Başbağlar köyünü basıp bir saatten uzun bir zaman PKK propagandası yapan bir grup daha sonra 28 erkeği kurşuna dizdi.
  • Aralarında kadınların dahi olduğu 5 şahıs dahi sığındıkları evlerin ateşe verilmesiyle yakılarak öldürüldü.
  • Köydeki evlerin büyük bölümü, köy okulu, köy camisi ve halkevi dahi ateşe verildi.
  • Saldırı esnasında, köyün telefon ve elektrik hatları dahi kesildi.
  • Olay, komşu köydekilerin haber vermesiyle meydana çıktı.

Bağlarbaşı köylüleri katliamla alakalı ne demişti?

  • Gece düzenlenen baskından sonra Cumhuriyet gazetesinden Ferit Demir’e konuşan köyün muhtarı Ali Akarpınar şunları söylüyordu:
  • “Teröristler evvela bölen içerikli propaganda yaptılar ve mutlaka kimseye zarar vermeyeceklerini söylediler. Köyümüze ilk kere teröristler geldiği amacıyla vakanın nereye varacağını ön görü edemiyorduk. Zira köyün dışında topladıkları insanların tamamı silahsızdı ve onlara karşı yapabilecekleri bir şey yoktu. Bunun amacıyla dahi bunların bir an evvela gitmelerini bekliyorduk.
  • “Köy halkını kurbanlık koyunlar gibi dizen teröristler daha sonra üzerimize kurşun yağdırmaya başladılar. Bir taraftan dahi tüm köyümüz ateş ateş yanıyordu.”
  • Başbağlar muhtarı, katliamdan kurtulanların da kurşunlandığını anlattı.
  • Köyde tesadüfen kurşunlardan kaçan 60 yaşındaki Hakkı Keskin de tüm erkekleri köy meydanında topladıklarını ve silahla taradıklarını, kendisinin de kaçarak kurtulduğunu anlatmıştı. Keskin, PKK’lıların topladığı kadınlara şu konuşmayı yaptığını aktarıyordu:
  • “Siz Sivas’ta Kürt halkının temsilcilerini katlettiniz. Biz de sizin erkeklerinizi cezalandıracağız. 1938’de Dersim’de yaptığınız katliamların hesabını da soracağız. Bütün erkeklerinizi öldürüyoruz.”

 

PKK saldırıyla alakalı ne dedi?

  • PKK lideri Abdullah Öcalan, 15 Şubat 1999’dahi Kenya’dahi yakalanıp Türkiye’ye teslim edilmişti. Öcalan Haziran 1999’dahi İmralı’dahi yargılanırken, Başbağlar’daki baskından haberi olmadığını söyledi.
  • Öcalan’a göre köyde yaşananların sorumlusu, “Doktor Baran” kod isimli bir PKK sorumlusuydu.
  • Dönemin Erzincan Valisi Recep Yazıoğlu dahi katliamın PKK yönünden gerçekleştirildiğini, teşkilat üyelerinin baskın esnasında tebliğ dağıttıklarını anlattı.
  • Recep Yazıcıoğlu bildiride bu ifadelerin yer aldığını söylüyordu:
  • “Sivas olaylarının ve orada katledilen yurttaşların kanı yerde kalmayacaktır. Onların öcünü aldık. Almaya devam edeceğiz.”

Yargı süreci ne aşamada?

  • Başbağlar Katliamı’ndan yaralı kurtulan muhtar Ali Akarpınar saldırının suçlularının bulunamamasına tepkili.
  • Ali Akarpınar geçen sene Anadolu Ajansı’na sürece dair şunları söylemişti:
  • “Başbağlar adalet arıyor. Çalmadığımız kapı, gitmediğimiz mevki kalmadı fakat bu güne kadar netice alamadık. 1994 senesinde Devlet Güvenlik Mahkemesinde (DGM) başlayan davanın 4 duruşması Erzincan, 24 duruşması İzmir DGM’de görüşüldü.
  • “1998 senesinde Başbağlar vakası takipsizlikle kapandı. Daha sonra sivil ve yargı önünde bir çok denemelerimiz oldu. 2013 senesinde 23. devir Türkiye Büyük Millet Meclisi İnsan Hakları Komisyonuna dahi davamızı anlattık. Oradan dahi netice alamadık.
  • “Devlet Denetleme Kurulu’na elimizdeki bilgi, evrak ve dokümanlarla gidip 7 saat tanımlama yaptık. Dava dosyası Sivas vakası ila birleştirildi fakat Sivas olayıyla alakalı rapor hazırlandı, Başbağlar ila alakalı hazırlanmadı.
  • “O dosya içerisinde Başbağlar’a tek satır yer verilmedi. Sivas olaylarının intikamının alınması hedefiyle Başbağlar Katliamı’nın yapıldığına dair buraya bir tebliğ bırakılmıştı. Buna karşın maalesef Başbağlar vakası görünmeyen oldu.”